दिनदहाडै एक नेपाली विच सडकमा गोली खाएर मारिएका छन । तर,प्रहरी मौन छ । उ केही बोल्नै चाहंदैन । काठमाडौंका एसपी त मोवाइलै आफ गरेर बसेका छन ।

काठमाडौंको उच्च शुरक्षा सर्तकता रहेको स्थानमा एक व्यापारीको दिउसै गोली हानेर हत्या भयो । तर, हाम्रा गृहमन्त्री चै चीनको शुरक्षाप्रति नेपाल बढो चिन्तीत छ भन्ने शन्देस दिन तीनवटै शुरक्षा निकाय नेपाल प्रहरी ,शसस्त्र प्रहरी र राष्ट्रीय अनुशन्धान विभागका प्रमुख लिएर चीन भ्रमणमा छन । उनी यस अगाडि यसैगरी भारतलाई रिझाउन जांदा पनि काठमाडौंमा ठुलै घटना भएको थियो । बाँकी »

प्रधानमन्त्रीका विकल्पको खोजीमा जुन राजनीतिक जोडघटाउ शुरु भएको छ त्यसमा नेपालको विकल्पमा गिरिजाप्रसाद बलिया देखिएका छन मतको आधारमा । तर,बाधक छ त उनको स्वास्थ्य ।

अस्वस्थताका कारण उच्चस्तरिय संयन्त्रको बैठक समेत बस्न नसकिरहेको अवस्था भएपनि माधव नेपाल प्रधानमन्त्रीवाट अपदस्त गरिएभने प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला बन्ने चर्चा समेत सुनिन्छ राजनीतिक बजारमा । एकथरी विष्लेशकहरु ठोकुवा गरेरै भन्छन–यदी तोकिएको समयभित्र नयां संविधान जारी हुने हो भने प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद हुनेछन । कांग्रेसी नेताहरु शान्ती प्रकृयाको प्रारम्भदेखी नै नेतृत्वकर्ताको रुपमा कांग्रेसले महत्वपुर्ण भुमिका निर्वाह गरेकाले संविधान सभावाट जारी गरिने संविधानको सिफारिस कांग्रेस प्रधानमन्त्रीले गर्नुपर्ने तर्कमा अडिग रहेको चर्चा सुनिन थालिएको छ । राष्ट्रपति कांग्रेसका तर्फवाट भएकाले प्रधामन्त्रीपनि कांग्रेसवाट हुनेपर्नेमा अडान ब्यक्त गर्दै केही कांग्रेसी नेताहरु यसलाई अगाडि बढाउन समेत सक्रिय देखिएका छन । बाँकी »

रामचन्द्रको राजनीतिक यात्रा, व्यवहार र गिरिजाप्रसाद कोइरालासंगको उनको सम्बन्ध अनी माओवादी नेताहरुको दृष्टकोणमा रामचन्द्र यि सबै कोणवाट हेर्दा उनी कमजोर दावेदार देखिन्छन ।

माधव नेपाल प्रधानमन्त्री पदवाट गलहत्याईए भने के सुजाता होलीन त प्रधानमन्त्री ? सम्भावनाहरु न्युन देखिन्छ । यदी सूजाता नहुने हो भने को होला त ? कांग्रेसभित्रैवाट पात्रहरु खोज्ने हो भने सुजातापछी रामचन्द्र पौडेलको नाम आउनसक्छ । उनी संसदिय दलका नेता हुन । सरकारमा पार्टीको तर्फवाट प्रतिनिधित्व संसदिय दलको नेताले गर्ने परम्परा रहकाले माधव नेपालको सरकार ढल्यो भने कांग्रेसको नेतृत्वमा बन्ने सरकारको नेतृत्व रामचन्द्रले गर्नसक्छन ? बाँकी »

आफ्नै राष्ट्रमा नेपालीहरुले परदेशीको अनुभव गर्नबाध्य हुनेछन । नेवार राज्यमा अन्य भाषिहरु अपमानीत हुने दिन आउने छ । ताम्सालीगंमा तामागं जातीहरुले अरुको अपमान गर्ने दिन आउने छ । अनी मगरात, थारुहटमा पनि त्यही समस्याको आगो बल्नेछ ।

सोमवार बेलुका भारतिय टेलिभिजन एनडीटीवीमा आखिर मुम्बईमा बस्ने अधिकार क–कस्को छ भन्ने बहस चलिरहंदा शिव सेनाका एक नेताले भनिरहेका थिए–यो मराठिहरुको राज्य हो । अरुको हैन ।’ शिव सेनाका एक नेताले विहारका एक नेतालाई बारम्बार भनिरहेका थिए‘विहारी भाइलोग ए मुम्बई तुम्हारा नही ए । ए तुम्हारे लिए नहि बने है । तुम्हारा राज्य विहार हे । मुम्बई नही ।’बहस हेर्दा हेर्दै एकाएक लोगो परिर्वतन भएर नेपाली च्यानलको लोगो देख्न थाले । बसहमा बसेका ब्यक्ति एक नेवार जातिका अनी अरु अन्य भाषि देख्न थाले । ती नेता अन्य जातिलाई भनिरहेका थिए– नेवा राज्य बरमु तय्गु मखु ( नेवा राज्य बाहुनहरुको राज्य हैन ।’ झसंग भए । ए म त अध्रनिन्द्रामा पो पुगेको रहेछु । टेलिभिजन हेरेको बहस जारी थियो । टिभी निभाए अनी सुत्ने प्रयत्नमा लागे । बाँकी »

एकाएक अन्यौलको भुमरीमा फसेको थियो नेपाल । हैन हुन चै के लागेको हो ? के चै हुने हो अब, राजाले के गर्न लागेका हुन् ? सबैको मनमा उही प्रश्न । तर उत्तर दिने कोही थिएन ।

संचारमाध्यममा लादिएको सेन्सरसीपको विरोधमा सडकमा उत्रिएको क्षण । तस्वीर : उमेश

घुम्दै फिर्दै फेरी ति कहालीलाग्दा दिनका स्मरण बोकेर माघ १९ हाम्रा अगाडि आइपुगेको छ । वर्ष गणनाको हिसावले पांच वर्ष टेक्यो । तर ति स्मरणहरु हिजोका झै लाग्छन । सायद जीवनको एक फरक अनुभवका कारण हुनसक्छ । तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको सम्बोधन, तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको सरकार पुन अपदस्थ, सञ्चार गृहमा टाटेपाटे पोशाकधारी सेनाको हतियार सहितको प्रवेश, सैनिक नियन्त्रणमा राजनीतिक दलका नेता । मोबाइल फोन अवरुद्ध,घण्टैपिच्छे यस्तै­यस्तै समाचार सम्प्रशण भईरहेका थिए । बाँकी »

माधवकुमार नेपालले प्रधानमन्त्रीको रुपमा सपथ ग्रहण गरेर सिंहदरवारमा रहेको कुर्सीमा पदबहाली गर्नुअगाडि देखिनै शुरु भएको उनको विकल्प कहिले सुस्त बन्ने त कहिले तिब्र हुने बनिरहेको छ । कहिले उनकै दलका कारण उनको विकल्पको खोजीले तिब्रता पाउने गरेको छ त कहिले उनका सत्तासाझेदारमा सहयोगी दलहरुका कारण यसले सक्रियता पाउने गरेको छ । माओवादी त प्रारम्भदेखीनै नेपालको विकल्पको खोजीका लागि अनेक सुत्र र रणनीतिको निर्माणमा सक्रिय भइरहेकै दल हो । सिंगापुरमा प्रचन्ड र कांग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाविच प्रधानमन्त्री परिर्वतन गर्ने विषयमा सहमती भएको हल्लाले बजार तताएपछि प्रधानमन्त्री परिर्वतनको खेलका बारेमा त्यत्ति बजार तताउने समाचार आएका थिएनन । तर,सोमवार माओवादीले उच्चस्तरिय राजनीतिक संयन्त्रमा पहिलो सर्तकै रुपमा वर्तमान सरकार परिर्वतनको मुद्धा राखेपछि फेरी केही समय प्रधानमन्त्री परिर्वतन हुने र दावीदारीहरु आउनेक्रमले तिब्रता पाउने भएको छ । बाँकी »

लक्ष्मण न एक मधेस एक प्रदेश मान्न सक्छन न उपेन्द्र थारुहट स्विकार गर्न सक्छन । घोडाले घाससंग मित लगाएर कति समेत बस्न सक्छ ?

समग्र मधेस एक प्रदेशको नारा बोकेर  मधेसी जनअधिकार फोरमले तराई क्षेत्र तताईरहेको बेला एकाएक लक्ष्मण थारु निस्किए जसले फोरमको लोकप्रिय बन्दै गएको आत्मघाती नारालाई चुनौतीदिंदै थारुहटको नारालाई चर्चाको चुलीमा पु¥याउन सफल भए । फोरमको समग्र मधेस एक प्रदेशको नारालाई  समग्र तराई एक थारुहटको मागले केही मात्रामा सिथिल बनाउन सफल भएको थियो नै । मागको आधारमा तराईमा यि दुबै शक्ति एक अर्काका प्रतिष्पर्धीको रुपमा देखिएका थिए । जानी दुश्मनका रुपमा नेपाली राजनीतिमा स्थापीत भएका फोरमका उपेन्द्र यादव र अनी थारुहट संयुक्त संघर्ष समितिका अध्यक्ष लक्ष्मण थारुविच एकाएक कार्यगत एकता भएपछि नेपाली राजनीतिमा नयां तरगं आएको छ । आखिर कसरी एकै ठाउंमा बस्न पुगे यि दुबै विपरित ध्रुव ? राजनीतिक बहसको पाटो यही विष्लेशणमा केन्द्रित बनेको छ अहिले । बाँकी »

ति विष्फोटक पर्दाथ भुमिगत राजनीतिक समुहको नाममा हिंशा मच्याईरहेका कुनै समुहको हातमा परेको भए त्यसले त्याउनसक्ने क्षति अनुमानभन्दा माथिको विषय हो । त्यसैले यस्तो गम्भिर विषयमा सरकार मौन बस्नु नालायकी हो ।

भारतको राजस्थानवाट नेपालको विरगञ्ज ल्याउंदै गरेको विष्फोटक पर्दाथले भरिएको एक ट्रक भारतको पटनामा पक्राउ परेपछि हंगामा मच्चिएको छ । बरामद गरिएको डेटोनेटर विष्फोट गराउने हो भने सिंगो नेपाल र भारतको बिहार राज्य समेत ध्वस्त गर्न सक्ने क्षमता रहेछ ।  आखिर कसले किन मगायो त्यत्रो विष्फोटक पर्दाथ ? बाँकी »

• पुरुषोत्तम दाहाल

राष्ट्रवादको तुफानी–यात्रामा दौडन लागेको एकीकृत माओवादी पार्टी यसबेला आफ्नै पार्टीभित्र विस्फोटित जबर्जस्त ज्वालामुखीका कारण ‘ओल्लो घाट न पल्लो तिरको यात्री’ हुँदैगएको छ। आजको एकीकृत माओवादी पार्टीको जन्मकालदेखि उसले अवलम्बन गरेको रणनीति र कार्यनीतिहरूलाई हेर्दा यसभित्रको विवाद सामान्यजस्तो देखिन्छ। तर, पार्टीमा कार्यकर्ता कम, चिन्तक र सिद्धान्तकार बढी देखिएका डा.बाबुराम भट्टराईलाई बली चढाउने गरी यस्तो कुनै रणनीति वा कार्यनीति अवलम्बन गरिएको होला भनेर कुनै अनुमान गर्न सकिँदैन। पार्टीभित्र राष्ट्रियताप्रति नै प्रश्न उठ्ने गरी विवाद उठिरहेको अवस्था पारेर राष्ट्रिय स्वाभिमानको नाराका साथ सम्पूर्ण राष्ट्रवादी शक्तिहरूलाई कित्ताकरणमा सामेल हुन आह्वान गर्दै यतिखेर माओवादीका शीर्षनेताहरू नेपालको पूर्व, दक्षिण र पश्चिमक्षेत्रमा भारतकै कारण विवादित सीमाको भ्रमण गरिरहेका छन्। माओवादी नेताहरूले राष्ट्रियता वा राष्ट्रिय–स्वाभिमानका लागि सीमाहरू कुर्दै यस्तो विरोधाभासका साथ जनतालाई राष्ट्रिय उद्बोधनको पाठ पढाउँदै हिड्नु कति समयसापेक्ष छ? उनीहरूले आन्तरिक राज्य–विघटनको संवाहक हुने गरी लगाएको जातीय घृणा र विद्वेषको आगोका सामु कति निरापद छ? अहिल्यै भन्ने अवस्था छैन।

बाँकी »

• तरकारीको निहुमा श्रीमानले श्रीमतीलाई गोली हाने
• फोहोर फाल्दा छिमेकीविच भएको झगडामा गोली चल्यो, सात घाइते, तीनको अवस्था गम्भिर
• १२ वर्षिय किशोरको टिफिनबक्समा पेस्तोल फेलाप¥यो
• मोटरसाइकल ठोक्किदा भएको विवादमा गोली प्रहार
• भाडाको विषयमा विवादहुंदा खलासीले यात्रुलाई गोली हाने

जावो सडकमा थुपारेको गिट्टीको विषयमा सामान्य भनाभनहुंदा गोली नै चल्छ भन्ने कसैले अनुमान गरेको हुन्न नै । सामान्य विवादमा कुटाकुटसम्म हुने गरेको हो । विवादमा फलामे रड र खुकुरी प्रहार गरेका घटनाहरु सार्वजनिक भईरहेका हुन । तर, गोली नै चल्ने अनुमान कसैले गरेका थिएनन होला । पहिलोपटक गोठाटार घटनाको बारेमा सुन्दा कसैले ठट्टा गरेको जस्तै लागेको थियो । पहिलोपटक घटना सुनाउने मित्रलाई के ठट्टा गरेको भनेको थिए । तर उनले गम्भिरहुंदै हो भनेपछि बुझ्दा त सत्य नै रहेछ ठट्टा हैन । बाँकी »